Home » The Bapu That I Know

The Bapu That I Know

अंत:करण में बसे धन्वंतरि – डॉ. योगीन्द्र जोशी और डॉ. विशाखा जोशी

आयुर्वेद की मुख्य संहिताओं में से एक रहनेवाली ‘चरकसंहिता’ में आयुर्वेद का सर्वप्रथम विशेषण आता है – ’अनंतपार’! इस ’अनंतपार’ शब्द के अलग अलग भावार्थ जाने जा सकते हैं। मगर ‘अनंतपार’ शब्द का सरलार्थ है – ’जिसका अंत और पार नहीं है ऐसा।’ अगर ‘चरकाचार्य’ जैसे महान ऋषि, आयुर्वेद को ’अनंतपार’ कहते हैं, तो कोई सामान्य मानव ’मुझे आयुर्वेद का पूरा ज्ञान हो चुका है’ ऐसा कैसे कह सकता है? सचमुच आयुर्वेद अनंतपार ही है और हमें इसका अहसास डॉ. श्री अनिरुद्ध धैर्यधर जोशी अर्थात सद्गुरु श्री अनिरुद्धजी ने अर्थात बापू ने कराया। मानव को लगता है कि उसके विषय ... Read More »

A doctor close to the heart – Dr. Yogindra Joshi & Dr. Vishakha Joshi

“Charak Samhita”(Samhita – a manuscript or a set of rules/guidelines) is one of the main guide amongst the different Guides of Ayurveda. The first and foremost adjective that comes in “Charak Samhita” is ‘अनंतपार’ (Anantapar). There can be several meanings to this word however; the simplest meaning is “One which is infinite and beyond all”. When a great sage like Acharya Charak states that Ayurveda is so “Infinite” then how can a layman claim that he has acquired all the knowledge of Ayurveda? Certainly Ayurveda is quite immense and Dr. Aniruddha Dhyaradhar Joshi also known as Aniruddha Bapu has made ... Read More »

अन्तरीचे धन्वन्तरि – डॉ. योगीन्द्र जोशी आणि डॉ. विशाखा जोशी

bapu

आयुर्वेदाच्या मुख्य संहितांपैकी एक असणार्‍या चरकसंहितेत आयुर्वेदाचे सर्वप्रथम विशेषण येते – ‘अनंतपार’! ‘अनंतपार’ या शब्दाचे वेगवेगळे भावार्थ जाणता येऊ शकतात. पण अनंतपार या शब्दाचा सरलार्थ आहे- ‘ज्याला अंत आणि पार नाही असा.’ जर चरकाचार्यांसारखा थोर ऋषि आयुर्वेदाला ‘अनंतपार’ असे म्हणतो, तर कुणी सामान्य मानव ‘मला आयुर्वेदाचे पूर्ण ज्ञान झाले’ असे कसे बरे म्हणू शकेल? खरोखरच आयुर्वेद अनंतपारच आहे आणि डॉ. श्री. अनिरुद्ध धैर्यधर जोशी यांनी अर्थात् सद्गुरु श्री अनिरुद्धांनी म्हणजेच बापुंनी आम्हाला याची जाणीव करून दिली. माणसाला वाटते की त्याच्या विषयाचे म्हणजे त्याने ज्या विषयात अनेक वर्षे अभ्यास, संशोधन वगैरे केले आहे, त्या विषयाचे अगाध ज्ञान त्याला झाले आहे. पण ... Read More »

आमचे ‘मोठे डॉक्टर’ – रामचंद्र खांबे

 “रामचंद्रा!, बाबांची तब्येत सुधारण्यापलिकडील आहे. उपचारांना प्रतिसाद मिळत नाही. तेव्हा, आता त्यांना के.ई.एम् रुग्णालयात दाखल करा. मी तशी तेथील डॉक्टरांना चिठ्ठी देत आहे. विलंब न लावता, त्यांना के.ई.एम्. मध्ये दाखल करावे”. वडीलांच्या जीवनाची अखेर होती. आम्ही सर्व चिंताग्रस्त, तरी देखील वास्तवाची जाणीव करून देताना ‘डॉ. अनिरुद्ध धैर्यधर जोशी’, म्हणजेच, आमच्या परिवाराच्या मोठ्या डॉक्टरांनी आपले ‘मत’ तितक्याच गांभीर्याने आम्हापुढे स्पष्ट केले. आणि माझ्या खांद्यावर हात ठेवून, मला व माझ्या पत्नीला, आतील रुममध्ये नेऊन त्यांनी गांभिर्याचे भान बाळगून तेवढ्याच दिलासापुर्वक भाषेत सांगितलं की, ‘रामचंद्रा! मला पूर्ण कल्पना आहे की, तू एखाद्या खाजगी नर्सिंग होममध्ये त्यांना पुढील उपचाराकरिता दाखल करू शकतोस, परंतु सद्यस्थिती ... Read More »

हमारे ‘बड़े डॉक्टर’ – रामचंद्र खांबे

“रामचंद्रा! पिताजी की तबियत ठी़क होने जैसी नहीं हैं। दवाईयों को प्रतिसाद नहीं मिल रहा है। अत: अब उनको के.ई.एम. अस्पताल में भर्ती कर दो। मैं इस आशय का पत्र वहाँ के डॉक्टरों को दे रहा हूँ। बिना देरे किये उन्हें फौरन के.ई.एम. अस्पताल में भर्ती कर दो।” पिताजी के जीवन का अंतिम समय था। हम सभी चिंताग्रस्त थे। फिर भी वास्तविकता का भान करवाते हुये ‘डॉ.अनिरुद्ध धैर्यधर जोशी’ यानी हमारे परिवार के बडे डॉक्टर ने अपनी ‘राय’ उतनी ही गंभीरता से हमारे सामने स्पष्ट की। और मेरे कंधे पर हाथ रखकर मुझे व मेरी पत्नी को अंदर के रुम ... Read More »

Our ‘GREAT DOCTOR’ – Ramchandra Khambe

 “Ramchandra, your father’s health is deteriorating, he is not responding to the treatment. So, now you admit him to KEM hospital. I will give you a referral note for the doctors there.” Without wasting any time, we admitted him to the hospital. My father’s end was nearing. We were all very worried, but Dr. Aniruddha Dhairyadhar Joshi, that is none other than our Great Doctor made us accept reality in a clear and grave manner. He put His hand on my shoulder, took my wife and me aside to another room and taking into consideration the seriousness of the situation ... Read More »

विलक्षण रसायन – प्रदिप वर्मा

  लोकप्रभा साप्ताहिकाचे माजी संपादक, संस्कृती संवर्धन अभियानातर्फे निघणार्‍या महितीपटांचे निर्माते आणि सखोल सामाजिक दृष्टी असलेले, पत्रकारितेच्या सामाजिक बांधिलकीवर विश्‍वास ठेवणारे वर्माजी पत्रकारितेमुळेच बापूंच्या संपर्कात आले आणि…   तीस-पस्तीस वर्षे पत्रकारिता करीत असताना, अनेक ठिकाणी वावरण्याची संधी मिळाली. सामाजिक, अध्यात्मिक चळवळी जवळून पाहता आल्या. ह्या सगळ्या चळवळींच्या पार्श्‍वभूमीवर जेव्हा बापू नामक व्यक्तीला भेटायची संधी मिळाली, तो म्हणजे किस्सा विलक्षणच आहे. एक दिवशी ऑफिसमध्ये सगळेजण उशीरा आले. प्रत्येकाला विचारलं तर सायनमध्ये ट्रॅफिक जॅम झालं होतं, त्यामुळे उशीर झाल्याचं सांगत होता. हे कशामुळे, ते जाणून  घेण्यासाठी मी चौकशी केली. तेव्हा कळलं हरि ॐ नावाचा संप्रदाय आहे, त्याचा कार्यक्रम होता. त्याला अलोट गर्दी झाली ... Read More »

The Extraordinary Alchemist – Pradeep Verma

     Mr. Verma, the former editor of the Lokaprabha weekly, the producer of cultural conservation drive movies and some one who has an in depth social vision and has faith in the bondage that journalism has with the society, came in contact with Bapu because of his journalism and …  I got the chance to travel to a lot of places during my 30-35 years in journalism. I could witness social and devotional movements closely. And when I got the opportunity to meet the person named Bapu who was in the backdrop of all these movements, that encounter was ... Read More »

अनोखा रसायन – प्रदिप वर्मा

  लोकप्रभा साप्ताहिक के भूतपूर्व संपादक, संस्कृती संवर्धन अभियान के ओर से निकलनेवाली माहितीपट के निर्माता और गहरी सामाजिक दृष्टी युक्त, पत्रकारिता की समाज के प्रति उत्तरदायित्व पर विश्वास रखनेवाले वर्मा जी पत्रकारिता के कारण ही बापू के संपर्क में आये और ……. तीस-पैतीस साल पत्रकारिता करते समय अनेक स्थानों पर घूमने का अवसर मिला। सामाजिक, अध्यात्मिक कार्यक्रमों को नज़दीक से देखने का मौका मिला। इन सभी कार्यक्रमों की पार्श्वभूमि पर जब बापू नामक व्यक्ति से मुलाकात का अवसर मिला, तो वह किस्सा विलक्षण ही है। एक दिन ऑफिस में सभी लोग देर से आये। सभी से पूंछने पर एक ... Read More »

बापूंचं संगीत – डॉ. हेमंत टोणगावकर व विनय बलसे

बापूंना संगीत अतिशय आवडतं, याची सर्वांना माहिती आहे. गजरांमध्ये  तल्लीन झालेले बापू, सारेजण पाहतातच.  या पुढे जाऊन काहीजणांनी बापूंचं संगीताचं सूक्ष्म ज्ञान आहे, याचा अनुभव घेतला आहे. तर काही मोजक्या मंडळींना, संगीताबद्दलच्या बापूंचे विचार व संकल्पनाही ठाऊक आहेत. डॉ. हेमंत टोणगावकर आणि विनय बलसे, यांचा समावेश या मोजक्या मंडळींमध्ये करता येईल. संगीत हा या दोन्ही मित्रांचा जिव्हाळ्याचा विषय. त्यावर या दोघांनाही बापूंशी बोलण्याची संधी मिळालेली आहे. या दोघांच्याही शब्दात सांगायचं तर, ‘बापूंनी संगीताकडे पाहण्याचा पर्स्पेक्टिव्ह दिला’. त्यामुळे डॉ. हेमंत टोणगावकार आणि विनय बलसे यांच्यातलं संगीतावरच्या बोलण्यात केंद्र स्थानी विषय असतो, तो म्हणजे ‘बापूंना भावणारं संगीत’. म्हणूनच या दोन मित्रांमधला संगीतावरचा ... Read More »

बापू का संगीत – डॉ. हेमंत टोणगावकर और विनय बलसे

  बापू को संगीत से बहुत लगाव है, यह बात तो सभी जानते हैं। गजर में बापू को खोते हुए सभी देखते हैं। मगर कुछ लोगों ने अनुभव किया है कि, बापू को संगीत का सूक्ष्म ज्ञान है, तो कुछ गिनेचुने लोग संगीत के बारे में बापू के विचार और संकल्पना भी जानते हैं। डॉ. हेमंत टोणगावकर और श्री विनय बलसे इनका समावेश इन गिनेचुने लोगों में होता है। संगीत इन दोनों मित्रों की चाहत है, और इस विषय पर इन दोनों को बापू से बातचीत करने का अवसर मिला। इन दोनों के शब्दों में कहा जाए तो, ’बापू ने ... Read More »

BAPU’S MUSIC – Dr. Hemant Tongaonkar & Vinay Balse

Bapu just loves music and everyone is aware of this . We  all see how engrossed Bapu is during gajars. Many have experienced the detailed knowledge that Bapu has of music. Few know Bapu’s thoughts and opinions on music. Dr. Hemant Tongaonkar and Vinay Balse can be included in this category. Both are extremely fond of music and have the opportunity to speak with Bapu on this topic. To quote their words “ Bapu gave a new perspective to music”. So one topic of discussion that Dr. Hemant Tongaonkar and Vinay Balse have in common is ‘the music that Bapu ... Read More »

दिग्दर्शक बापू – गौरांग वागळे

बड़ा भाई, उत्कृष्ट शिक्षक, परममित्र, मार्गदर्शन, सद्‌गुरु…….जैसे अनेक रिश्तों से आज लाखों लोगों की नाल बापु से जुड़ी है। शिक्षक के रूप में बापू ने किसी को वैद्यकीय क्षेत्र के किसी को व्यायाम के, किसी को आध्यात्म के तथा किसी को आर्युवेद जैसे अनेक विषयों का ज्ञान प्रदान किया है। प्रत्यक्ष द्वारा प्रकाशित किये गये २०१२ के नववर्ष विशेषांक के माध्यम से हम में से बहुत से लोगों ने बापू की नयी पहचान करवायी है। इस अंक को पढ़ते समय बापू की बुद्धिमत्ता और उनके प्रति अनेक लोगों के प्यार की हुयी। इस अंक को पढ़ते समय इस अकेले बापू ... Read More »

Bapu, The Director – Gaurang Wagle

Elder brother, great teacher, splendid friend, a guide, a Sadguru…..these are the various ways in which millions have made connections with Bapu. As a teacher, He has taught some people medicine, physical exercise, and spirituality; to others he has imparted knowledge on a subject like ayurveda. In the 2012 published New Year special edition of Pratyaksha, most of us were introduced to new facets of Bapu. While reading this edition, one came to know of Bapu’s wisdom and the liking of so many for Bapu. While reading this edition, one is stunned to know that Bapu alone is so multifaceted. ... Read More »

दिग्दर्शक बापू – गौरांग वागळे

मोठा भाऊ, उत्कृष्ठ शिक्षक, परममित्र, मार्गदर्शक, सद्गुरू…. अशा अनेक नात्यांनी आज लक्षावधींची बापूंबरोबर नाळ जुळलेली आहे. शिक्षक म्हणून बापूंनी कोणाला वैद्यकीय क्षेत्रातील, कोणाला व्यायामाचे, कोणाला अध्यात्माचे, तर कोणाला आयुर्वेदासारख्या अनेक विषयांचे ज्ञान करून दिले आहे. प्रत्यक्षने प्रकाशित केलेल्या २०१२च्या नववर्ष विशेषांकामुळे आपल्यातील बहुतांश जणांना बापूंची नवी ओळख करून दिली आहे. हा अंक वाचताना बापूंच्या बुद्धीमत्तेची आणि त्यांच्या प्रती असलेल्या कित्येकांच्या जीव्हाळ्याची ओळख झाली. हा अंक वाचताना या एकट्या बापूंना अवगत नानाविध गुण पाहून नक्कीच स्तिमित व्हायला होतं. शिक्षक, खेळाडू, कलाकार आणि निष्णात पत्रकार अशा एक ना अनेक गुणांनी संप असलेले बापू उत्कृष्ठ दिग्दर्शकही आहेत. तशी शाळेत आणि कॉलेजमध्ये असतना बापूंचा ... Read More »

Real Time Analytics